107 年全國語文競賽原住民族語朗讀【德路固語】 高中學生組 編號 4 號
Ttgsas Seejiq

Sbiyaw han o ungac ka sapah pyasan ksun, wana nanaq ttgsa tnsapah, ttgsa tnealang dnii. Sayang do niqan ka pyasan prajing, pyasan ciway(bilaq), pyasan tgska, pyasan tgbaraw, pyasan paru, pyasan qmquri knkla dnii. Mmeenu ka ttgsa sbiyaw hug?

Ita Seejiq ga tmgsa laqi rabu(rbnaw) o ini seasug saw dqrijil(dkuyuh) ni dsnaw, rabu(rbnaw)siida ka laqi ga kana ka saw tama ni bubu oksugun dha balay ini kmunuh unuh ka laqi rabu(rbnaw) ni mnarux, yasa mlutuc naqih dnkilan dha ka saw nii. Gaya Seejiq ga hniyan dha bgihur utux ka gaga mrudu hiyi niya, kiya ni spuhan empsapuh ni qdriqun dha paah ruwan hiyi laqi rabu ka utux naqih, iyux dha skbiyax munuh unuh bubu ka laqi rabu(rbnaw), asi ka mGaya bi wah!

Nasi saw prajing mplaqi hari do, yabi empitu ni maspac ka hngkawas dha siida, psnakun ka laqi qrijil(kuyuh) ni laqi snaw da, pklaun saw inu ka ini pntna(pndka) dha, asi ka psparu mpqita. Mplaqi siida, ida bubu ka pusu bi dmanga ni tmgsa ana manu lqlaqi, jiyax nii hici bi mlaqi ka laqi da.

Dhuq saw mbiyax hari do “ pslhmadan ” kadqrijil(dkuyuh) ni dsnaw da, ini slalih ni pprngaw ka dqrijil(dkuyuh) ni dsnaw dni prajing msluhay euda quri kddusun babaw da. Saw ka dsnaw ga teumal musa emppais, mmaduk lmiqu ni mgbgurah qnpahan ni phiyug sapah dnii qpahun. Dqrijil(dkuyuh) o teumal meuda qqpahun ruwan sapah, phuma ni tminun dnii qpahun. Mkla euda ka dsnaw ni dqrjil(dkuyuh) do tduwa ptasun ka dqras dha da, ririh saw psramal saan smrai da.

Babaw mnstrung ka wauwa ni rrisaw do, kiya ka mseejiq balay da. Mtucing laqi ni mduuy laqi do, kiya ka thnganan “ tama ni bubu ” da. Dhuq mrimal, mataru kmxalan hngkawas do thnganan dha “ bubu rudan(payi) ni tama rudan(baki) ” da, ida niqan ta malu bi Gaya “ msparu bi qmita rdrudan ” ka Seejiq ksun.

Paah hini smnegul tama uxay kiya o ririh saw tama na dsnaw ka lqlaqi dsnaw. Lqlaqi dqrijil(dkuyuh) o smnegul bubu uxay kiya o ririh saw bubu na dqrijil(dkuyuh), tgsaun dha quri saw Gaya qpringan alang ka lqlaqi, saw ka kndsan bsaniq, msdadan, msdangi(mslupung) ni kana ka knkla skeudus babaw dxgal. Pskila hyaan nanaq muda Gaya qpringan ta Seejiq, mqaras teumal meuda ddaun quri dealang Seejiq. Kiya ni egu(lala) nanaq knkla do musa malu bi knudus babaw dni, mrana kana ka lqlaqi uri da. Kiya ni smalu ta psblaiq kndusan hici ga ida “ ttgsa ” ka pusu bi, asi ka “ ttgsa ” kiya ka tduwa ta sblaiq mudus babaw dxgal.

107 年全國語文競賽原住民族語朗讀【德路固語】 高中學生組 編號 4 號
賽德克族的教育

過去賽德克族的教育是如何呢?

嬰兒期的教育並無性別之分,父母擔心嬰孩拒吸奶或生病,會使嬰兒身體虛弱。族人認為這是utux作祟,必遵守gaya賜予的禁忌。

青年期男女才相互忌諱,並開始學習生活技能,男子參與出草、狩獵隊伍、開墾、建屋,女子參與家事、農耕、紡織工作。男子學會出草、狩獵後即接受紋面的榮耀;女子學會紡織後,接受紋面,進入待嫁期。

結婚後進入成年期。俟小孩結婚有子,抱了孫子,始稱TamaBubu。五、六十歲時稱為BakiPai,老人們普遍受到族人尊崇。

男孩跟隨父親或男性長輩生活;女孩則與母親或女性長輩生活在一起,一直進入成年期。在這一個時期,教導小孩社會群體,如生活的禁忌、家庭倫理、社會倫理、及生活技能等智識技能,以適應各項活動,追求更美好的未來,並維持生存,需要教育才能完成。

文章資訊
文章年度107
文章編號4
文章組別高中
文章語別德路固語
族語標題Ttgsas Seejiq
漢語標題賽德克族的教育
文章作者詹素娥
漢語摘要