106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【德路固語】 高中學生組 編號 3 號
Lnglingay nniqan Seejiq

Sbiyaw balay han ga, “ Furmosa ” ksun ka gaga ta nniqan Taywan hini sayang, Yaasa mmajiq qqhuni qtaan ka dxgal Taywan, qqsiya yayung o mtasaw bi qtaan uri, ida ini kpiya ka seejiq uri mnniq hini. Rudan ta sbiyaw o ida msblaiq bi mnniq iyax knmalu bi mmajiq qqhuni ni mtasaw bi yyayung, ungac bi qtaan ka ssunu ni rngsux qsiya knhmuc muda mapa nniqan sapah alang ni pnegalang sejiqun uri.

Alang ta Seejiq seuxal ga ida gaga dgiyaq(daya) kana, qqhuni kana ka ssiyaw(kiyig) sapah siida. Kiya ni egu(lala) bi klgan ka pnhyugan sapah, niqan ka sapah snalu qhuni, niqan ka sapah snalu djima, niqan ka sapah snalu btunux uri. Qyqaya pphiyug sapah o lmlamu bi klgan, ida mnkiya balay, pniyah ssiyaw(kiyig) nniqan nanaq kana.

Seejiq ksun ga niqan tru klgan ka hnang kari, kiya ka dSeejiq Truku, dSeediq Tgdaya ni dSediq Toda ksun dha, ana nanaq saw nii o ida mtna(mdka) ka kndsan. Balay bi o mniq baraw hari Seejiq o qqhuni ka ssalu dha nniqan sapah, mniq truma hari o ddjima ka ssalu dha nniqan sapah. Duma na hiya o gmimax mangal qqhuni ni bbtunux pshiyug sapah. Pusu balay o nasi qmuyux do, ini sslii qsiya, smbu paru hidaw o ini kcilux nniqan uri. Nasi miyah mrmux klealang ka esisil seejiq o ini pkxali yahan mrmux smbuc. DSeejiq Truku, dSeediq Tgdaya, dSediq Toda tru nii ga wada niqan nanaq cicuh ini hari ktna ka euda uri, ida malu bi kana.

Paah sbiyaw ssiyaw(kiyig) nniqan ta alang, qnpahan ni dupan lmiqu ga niqan Tayal, Bunun. Dhiya ga ida niqan nanaq Gaya dha uri, saw ka Tayal o “ Gaga ” msa, Bunun o “ Samu ” msa. Ida niqan nanaq elug dha pslutuc kndsan uri, ini ta bi knhmuc mppseeluk uxay ndhiya nanaq dupan ni qyqaya uri. Ida ta mtna(mdka) ka mhuma masu, bunga, sunguc dnii. Niqan nanaq dupan dha lmiqu ssaan dha tmsamac.

Ita ni Tayal ga wada egu(lala) hari ka mntna(mndka) ta euda, saw ka Gaya ptasan dqras, mstrung, tminun pala pungu, tminun rawa ni brunguy dnii. Kiya ni kmlawa Taywan siida ka Tanah Tunux ga gnmaxan ta dha ruwan Tayal han. Bukuy do yaasa ida egu(lala) bi ini ktna(kdka) ka kari, kiya ni mnuda embiyax meysa hangan(ngahan) ka ita Seejiq balay do, qulung ta balay mangal hangan ta “ Seejiq ” ka jiyax empusal tru(24) idas spac hngkawas(4) dha kbkuy mspac(2008) da. Ana dhuq sayang Bunun ni ita Seejiq ga msdangi(mslupung) ta bi na, mpsparu bi ta mqita, ana ini ktna(kdka) na knkla kndusan, ida egu(lala) bi wada msstrung ka mbiyax rrisaw ni wauwa uri da.

Ita Seejiq ga tnhjilan ta Tanah Tunux gaga ta mniq bgurah alang ka Sayang da, ini saw seuxal ka kndusan sayang da. Yaasa niqan ttgsa pyasan, wada mgimax mseupu kana ka knkla rdrudan sbiyaw da. Ana nanaq saw kiya o mtduwa ta msdangi(mslupung) ni msblaiq bi ka tnsapah ni klealang do malu da.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【德路固語】 高中學生組 編號 3 號
賽德克族的居住環境

從前,我們居住的台灣被稱為「福爾摩沙」,因為台灣的看起來盡是綠油油的樹林,還有清澈見底的河川,居住人口也不多。我們的祖先就是住在這樣綠色世界與沖毀清澈河川的環境。絕對沒有看過土石流、經歷過洪水任意沖毀家屋與農作物的現象。

我們賽德克族人的部落都位居山上,家屋的四周盡是樹林。因此家屋的型式、房屋構造亦呈現多樣化,有木造屋、竹造屋,還有石造屋等等。住屋的建築材料種類繁多,都是取材於四周環境非常環保的建築材料。賽德克族群有三種語群,就是Truku群、Tgdaya群、Toda群之分別,因位居不同地方,所以在語言上的腔調有些不同,風俗、習慣皆相同,大致上來說,居住在較高山區的社群以木造為主,較低的社群則以竹造為主,有的社群也以石材材料木質混合造屋者,主要的功能是排水良好、冬暖夏涼、對敵人防易攻難,各自有其在地文化的特色。

從過去,我們居住、耕作地、獵場等等的四周,有泰雅族、布農族。他們有自己的祖先的遺訓,如泰雅族的Gaga、布農族的 Samu,都有自己風俗文化在維繫他們民族的命脈,謹守祖先的遺訓,絕對不會隨意搶奪非所屬的一切。我們也有相同的生存模式,如種植小米、地瓜、樹豆等等,各自也有獵場。

而我們跟泰雅族有更多相同的文化,如紋面、織布與編藍、背簍文化等…,所以賽德克族在日治時代是被歸屬於泰雅族的族群,由於語言上有很多差異,在族人努力下終於在2008423日正名成功。至今布農族一直是我們賽德克族的好朋友,始終彼此尊重各自的文化,現今有很多年輕男女通婚的現象。

賽德克族都被日本政府遷移到新的村落了,生活不再過從前的生活了。由於學校教育,許多族群觀念已經混合的差不多了。雖然如此,我們能夠彼此尊重,生活平安、喜樂,就可以了。

文章資訊
文章年度106
文章編號3
文章組別高中
文章語別德路固語
族語標題Lnglingay nniqan Seejiq
漢語標題賽德克族的居住環境
文章作者詹素娥
漢語摘要