105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【德路固語】 高中學生組 編號 1 號
Kndsan miying uqun(gmutu mangal)

Kndsan ta Seejiq sbiyaw balay han o musa bi bbuyu miying uuqun. Rahuq na kingal hngkawas o mhuma sari, mhuma bunga ni masu dnii ka pusu bi uqun, ida asi ka smtama musa bbuyu miying uqun uri. Kiya ka musa miying saw ssama(pdpajiq) bbuyu, saw sama(pajiq) qudung(kulung), sama watan(qmahung), sruhing, lmala, lxi, qlung, ngiraw(qeyhung)… dsaw nii ka uuqun ta mnhru nanaq bbuyu. Rahuq na uri o saw rhnuk(lhluk), mqrig, bltu… dnii hyhiyi qhuni. Quri hyhiyi samac uuqun o saw qqsurux, dha papak qqbhni ni spac papak smsamac ni egu(lala) papak saw walu ni bgiya… dhiya. Dsaw nii egu(lala) bi klgan ka tduwa ta uqun kska bbuyu.

Dsaw nii ka ida mnudus nanaq kska bbuyu pndungus utux sjiqun, uxay mnda hnmaan ni tnbugan nanak ka kiya. Dnii o kika pusu bi ppyahan uqan ta ssama(pdpajiq) ni hyhiyi ka kndsan ta seuxal. Kiya ka kiya ni ana bitaq sayang o ida pusu bi kndsan ta ka saw nii wah, tduwa ta saan miying ni gmutu mangal ni uqun ta. Brah na meekan ta nhapuy siida o asi ta usa miying ni mangal ni hpuyun ta, ida bgurah ni shiya bi ni malu bi uqun, uxay ka saw sayang da asi ka psaan gmaxan sapuh pkdakil ni rusan sapuh phuqil kuwi ka kana ssama(pdpajiq) ni hyhiyi. Mkan ta saw nii negiman ta bbuyu ka uuqun o kika skbiyax(skbrax) bi hiyi ni ini ta hari knarux uri. Ana bitaq saying, ana gaga hmtur ka gaya klwaan o ida pusu bi kndsan ta seejiq tnpusu ka nii ni spruun ta bi qmita dhuq saying ka kndsan nii.

Yasa saw nii ka kndsan ta ita seejiq tnpusu, smtama ta musa bbuyu miying ni gmutu ta mangal uuqun. Kiya do pgyaun ta bi ka saw nii uuda kndsan ta, ini ta bi hmci smliq ka pndungus utux kana ana manu ga mtqiri nii ta niqan babaw dxgal hini. Ini hmuc tmatak bbuyu rnaaw ni qmtul qqhuni, smliq nniqun kana mneudus bbuyu, ini hmuc musa maduk, niqan bi elug uuda pttqlahang ni mnegaya bi ka kana seejiq uri. Kana ga kska knlangan babaw dxgal ka mneudus o mnseupu ni ppsblaiq ta bi mqqaras ni embiyax bi mtrana meudus kana. Saw nii pusu knudus ta ka bbuyu, yasa uqun ta ni qsiya mahun ni kana djiyun ta o ida paah bbuyu kana. Kneudus ta ka nii, pndungus ta na utux ka nii. Spruaw ta ni mnduwa bi ka qsahur ta knbiyax mseupu muda.

105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【德路固語】 高中學生組 編號 1 號
傳統生活

我們傳統當時的賽德克族的生活是過著採集生活。除了每一年所種植的主食地瓜、芋頭和小米外,一定是靠野外的食物。就是採集龍葵、窩菜、山蘇、過溝菜、筍、木耳、菌類等野菜類。除外如草莓、野椒、山栗等果樹類。獸肉類如無腳之魚類、兩隻腳之飛禽類、四隻腳之類和很多腳之蜜蜂、虎蜂類等,這些很多種類在野外當我們的食物。

這些自然生物世上天賜給人類之食物。不是我們人所種植畜養的。這些是傳統生活蔬果肉類食物的來源。但是至今仍是我們最重要的生活文化,可採集食用之。飯前隨既採集煮食,新鮮可口好吃,不像現在的蔬果及肉類全用肥料和農藥。

食用所採集的食物身體健康又很少生病,雖然政府禁止,但它是我們原住民重要的生活方式。我們都很重視。

我們原住民的生活是靠野外採集生活,因此我們有特別規範採集方法,天下不可暴殄天物、不亂砍伐野地樹木、破壞野生動物生存地區及隨意打獵。人人嚴守規範及作法。所有宇宙中的生命能和平快樂共存,不滅絕。因為我們所吃、喝、用都是來自大自然界,是我們的生命,是上天賜予的。我們必須重視及同心努力實行。

文章資訊
文章年度105
文章編號1
文章組別高中
文章語別德路固語
族語標題Kndsan miying uqun(gmutu mangal)
漢語標題傳統生活
文章作者楊盛凃
漢語摘要