106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【恆春阿美語】 高中學生組 編號 1 號
Palakaw

O palakaw hananay no ka’Ami’Amis, o loma’ no futing, o tadataneng nano litengan no mita o ’Amis, sakanga’yaw a mifuting. Itini i, ka’oripan no mita o ’Amis iti: ya ho i, ira ko i tokosay, ira ko i hadhaday, ira ko i lawacay no riyar, ira ko i taliyokay no fanaw, ira haca ko i cilonangay a pala a ma’orip. Ano i cuwacuwa to ko kamaro’an no mita i, mahapinangay ko paniyaro’an no ’Amis kora pala. cuwa kaeca ka awa ko tadamaanay a likakawa, cuwa kaeca ka awa ko mihidayan no liteng a taneng to sakanga’ayaw no ’orip.

Itini i kaetip no Fata’an a niyaro’, o Laso’ay hananay no malitengay ko pipangangan, cuwa ka ’akawang ko rengaw no rengos itira, ka adihayay ko nanom. itiya ho, awaay ko paloma’ay itni i Laso’ay, cuwa ho kalaomahen kora cilonangay a pala, tadanca kora kaitiraan. nikaorira, adihayay ko masamaamaanay a futing itira, ira ko ngeraapay, mamoesay, Toda, hara, kafus, ’epi itira a malenak. O ta’angayay a futing komaen to mimingay a futing, mansa miharateng ko malitengay, samaanen a pa’orip ko mimingay a futing hay ira ko hakaitiraan nangra saan.

O roma sato, miharateng cangra to kaitiraan no roma masamaamaanay a futing, saka karkaren nangra ko sera a misalako, nga’ micumod ko nanom, itira toya masafanaway a lako, sanga’en nangra ko kaitiraan noya futing a maemin. Ira koya kimad ni Lalan, toloay a tatingrohan ko pisanga’ toya palakaw. I kalaeno i, o ta’ngayay a ’awel ko mapateliay, o kaitiraan no ta’angayay a futing. i laeno noya ta’angayay a’awel i laloma’ no sera, ira ko hara ato toda itira. I sakatosa a tingroh i, o ma’icangay a tolik ko mateliay, o kaitiraan no ’afar ato kafos. I sakatolo a tatingrohan i, o folo’ ko mapateliay, o kaitiraan no cicihapay a naniwkoy ato masamaamaanay no ’alo a futing, o pilimekan haca no kahirahira no futing, hay caka kaen no ta’angayay a futing. Sanga’ay sato kona kahirahira no futing ma’orip a malenak itira. 

I tini tona palakaw, cuwa to ka talacowacowa a mifuting ko malitengay itiya ho, hay iraay to ko misanga’an a palakaw. Ano sakakomaenaw to ’afal i, ira ko pi’afalan, sakakomaenaw to futing ano saan i, ira to ko pifutingan, cuwa to ka nikaw to kakaenen ko niyaro’. Itiyati:ya to ko malitengay no mita a mafana’ misanga’ to ka’oripan no serayan. Onini a palakaw hananay i, o misidayan no liteng no mita to sakalihaday a mifuting, mapahapinang haca ko patinakoan to taneng ato fana’ no liteng.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【恆春阿美語】 高中學生組 編號 1 號
巴拉告-魚屋

北邊阿美族人稱巴拉告(Palakaw)是魚的家,是我們阿美族人發展出來的特殊捕魚方式與智慧。

早期我們族人居住的環境,有的住在山腹小台地,有的在旱地,有的住在沿海地帶,有的在水池邊,甚至有的居住在沼澤地。無論他們居住在那裏都有其獨特的文化及蘊藏著祖先相當豐富的智慧。

座落在馬太鞍靠西邊的村落,族人稱之為Laso'ay,草叢成長不高但河川水源充足。過去那裏是一片荒蕪未開墾的沼澤地,但卻是許許多多各種魚類的棲息地,有羅漢魚、黏壁魚、鰻、鯰魚、小蝦和烏龜在那裏繁殖,由於溪裡典型肉弱強食的世界,大魚吞食小魚的食物鏈,族人們就開始研究分析如何讓所有小魚兒有個可以生存的家。另外!他們也想辦法如何在周邊可以讓其他魚類有個棲息的地方,因此,他們運用河川的地形挖一個小池潭,池潭和河流相連,保持河水通暢,池潭底下所有魚類可以安全生存的環境。

根據Lalan的陳述,池潭裡設計成三層魚屋,第一層放置粗大的竹筒墊底,這是大魚的住所;而在大竹筒下方的泥土裡會有鯰魚和小鰻。第二層放置乾燥的九芎樹枝,則是溪蝦和小蝦生長的地方。第三層則鋪上小竹枝,讓有魚鱗的吳郭魚及溪邊所有各種魚類的住所,同時也保護小魚避免被大魚吃掉的情形。各種各類的魚蝦便在舒適的環境裡繁衍幼苗生生不息。

當族人需要捕魚時,也有了捕魚的環境,不必再到遠處的河流捕魚。想要吃蝦就有蝦吃,想要吃魚就有魚吃,食物不虞匱乏。因為生態地理環境的變化,我們的族人早早就懂得維護河川生態環境的理念。魚屋(Palakaw)不但是我們祖先傳留下來最環保的捕魚方式,也彰顯出他們的生活經驗與智慧。

[本篇漢譯由朱清義老師撰稿。]

文章資訊
文章年度106
文章編號1
文章組別高中
文章語別恆春阿美語
族語標題Palakaw
漢語標題巴拉告-魚屋
文章作者楊美妹
漢語摘要