105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【卡群布農語】 國中學生組 編號 3 號
Palcicia qanup

Sasoqbung nga bunun palcicia qanup tu iniqumican, minihan qanun mapikundoq tastuluh tu is’ang, matas’i kaskun mapiszang tu iliniskinan, patanam mindudu’az uvava’az miqumic tu teklac.

Maqabas maca cimaqa sidoq tangus i’ita qanup pa, naita a sacia ki qanupan ta, asa tu masumsum diqanin tu na i’iti qanup, na tudipin maqtu qanup, maqat qanupan tastusidoq pavazun tu i’ica qa qanupan, samu qalmang munhan ica duma qanupan qanup, asa tu pintuza a temicia, na tudip maqtu mun’ita qanup. Kopa bananaz za maqtu sunu’an sacia ki qanupan.

Maca heza qenupan na ni tu anakun, asa maqusil li tec’an qanusil titi, kopin toqnaz bungu sapa vaqa pisukdu’un. Opa itusku na qanupan na, opa kabahi a na taquan ni madadengaz qabas tu na maqtu qanup, na tutip heza a bahi, pangqa asa maqusil li tec’an, maca qanup pa piszangun na qenupan paqusil, sintupa tu kaskun manahip patuququmic.

Macia bunun na mindudu’az za, adasun tupa qanup, na taqu’an itu qanup tu teklac, pasaqalan cikopa ka ismut lukic tu maca maqtu ko’nun maca maqtu ikma’e’un, taquan sadu diqanin, saqal qanupan tu dala, saqal dapan cin sin’unata i tesmumut, taquan makua han ludun libus miqumic, na usiza’an ni itubunun qaqanup tu iniliskinan, na maqtu maqanciap han dalaq ti miqumic.

Itu put cin tolu tu iniliskan, matasi hulicu, mapindikla imita bunun qanupan tu iniliskinan, taqdutan ata qanup, pis’uka itu bunun kaskun tu iniqumican, pindikla kuszang cin  paqusil tu iniliskinan, mis’uka’in na itu bunun anak’anak. Iniliskinan tu iniqumican.

Iniliskinan put matasi koko’nan titiludun, kucia cui mabaliv titiludun, maqa bunun na ula’an, maqam cui tu is’ang, ni’in sanacia samu qanup, muazin tis’unin cui, qalmangun pidia mahaqu. Kuci’an ata iniliskinan put tolu matas’i hulicu, ni’in ata punhanun meacang qanup, ni’in ata manahip qanup, opa mapising na damu’un, ni’in paqusil maca heza qenupan, opa anakunin isbaliv, dungzavin ni’in tumacqengun qanup, mis’ukanin na iniliskinan bunun miqumic. Pangqa ata uka’anin kenahipan miqumic.

Uka’in na qaqanup tu samu, uka’in na kaskun piszang paqusil tu iniliskinan. Asa ata tu musoqes munhan acang dengaz, musoqes miliskin itu bunun ihna ludun miqumic tu teklac, saqal ismut lukic, makua sadu diqanin, saqal imita me’acang tu ludun, saqal sadu’ ki dapan cin sin’unata i tesmumut, maqanciap ihan ludun libus miqumic, mopata, na maqtu ata maqanciap saqal dalaq diqanin, maqanciap tan’a hivhiv, lisav, lukic, loqe,tesmumut sintu’ia tu qalinga, na uka’an maqam tu is’ang, na heza’an ituskun maboszang tu iniliskinan, na isngunu ki minkikingna soqabasqabas.

105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【卡群布農語】 國中學生組 編號 3 號
布農族之狩獵文化

「狩獵」是布農族早期的生活文化,對布農族人有其重要的社會意義,如「穩固社會組織」、「共享」及「訓練」等意義。

按獵場所有權之確立,往往由最先發現者以及哪個家庭對獵區最熟悉並在該獵區打獵成績最好的來決定。舉行宗教儀式祈求該獵場之「Hanito精靈保佑後,凡是氏族成員均可直接使用獵場,但在同一個獵場往往被分成幾個區,分屬於該氏族組織下的家庭。家族成員嚴禁直接進入其他家族之獵場,除非徵得該獵場的家族同意才可以。在獵場的繼承上,嚴格限制唯有父系氏族的男性後代才可以繼承。

族人對捕獲之獵物不能占為己有,必須分給親友,通常自己都只留下動物的頭骨、皮、角作為紀念。分給親友的原因是因為祖先托好夢給獵人,使他外出打獵,才能捕殺到動物,所以必須將其獲得的獵物分享給親友。分配獵物時,必須分配平均,在布農族的觀念中,獵物分配圓滿乃是代表人們共同歡悅,互相祝福的表現。

狩獵是布農族訓練年輕人重要的方式之一,年輕人藉著參加狩獵,認識各種植物的作用、認識星象、分辨各種動物的糞便與腳印,以及學習各種在山林生存的方法。因為有布農族狩獵文化,才能孕育出布農族人與自然和諧的關係。

國家土地政策的施行,使得原本的獵場管理制度和分享制度均告瓦解,相對地,使用權也跟著消失,所以傳統的獵場管理制度和分享制度均告瓦解。

由於飲食觀念,使得山產店到處設立,這些山產店以金錢的誘惑,驅使原住民拼命地打獵,獵人也不再遵守傳統的禁忌與占卜,使得狩獵成為一種經濟的行為。由於政府嚴格禁止狩獵,使得獵人得偷偷地上山去打獵,打到獵物也不再誇耀自己的技術,也因為狩獵成為一種賺錢的方法,使得獵人在部落的地位漸漸沒落,不再受到族人尊敬。

狩獵所遵守的規範消失了,分享的意義也不存在了,耆老只是希望年輕人去打獵,學習以前原住民如何與大自然相處,進而將原住民的狩獵文化傳授下一代,使狩獵文化得以保存下來。因為獵人是能聽懂土地、雨和自然語言的人,沒有自私和利益,最知道分享共享的人。

文章資訊
文章年度105
文章編號3
文章組別國中
文章語別卡群布農語
族語標題Palcicia qanup
漢語標題布農族之狩獵文化
文章作者全茂永Atul
漢語摘要