105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【海岸阿美語】 高中學生組 編號 1 號
Palakaw

O palakaw hanay i, o misanga’an pikiloma’an no foting, o nika tadamaan no taneng ato fana’ no to’as no mita o Pangcah malopifotingan konini. Itini i ka’oripan no mita o Pangcah iti: ya ho, ira ko i lotokay, ira ko i hadhaday, ira ko i lawacay no riyar, ira ko i taliyokay no fanaw, ira heca ko i senasena’an cinanomay a pala a ma’orip. Ano i cowacowa to ko tamdaw a paloma’ i, caay ka awa ko fana’ ato taneng no to’as ato kaira no tadamaanay a serangawan to saki i masamaamaanay a kaitiraan a ma’orip. 

Itini i kaetip no Fata’an a niyaro’, o Laso’ay han no mato’asay a pangangan, saheto o rengorengosan poener ko lengaw, nika adihay ko nanom itira, saka o senasena’an a manengneng iti: ya ho, awaay ko misikolay a pamatang. Nikaorira adihay ko masamaamaanay a foting itira mikiloma’, ira ko lilas, o hara, o toda, o komo, o kafos ato rarokoh itira. Nika o tata’akay a foting komaen to mamangay a foting, saka safaloco’ sato ko mato’asay, samaanen a paloma’ tonini a foting ta ma’orip a maemin saan.

O roma sato, misafaloco’ to samaanen ta mangaay itini i taliyok malo pikiloma’an nonini a masamaamaanay a foting saan cangra. Orasaka, doedo han nangra ko dahetal no ’alo a mikarkar misanga’ to mimingay a fanaw, parariting han to nanom no ’alo ta micomod ko nanom, masamaanay a foting i lalinik no fanaw awaay to ko katalawan nangra itira a ma’orip.

O sowal ni Lalan painiay to sowal i, toloen ko katatingroh ko pisanga’ i lalinik no fanaw ko palakaw saan. pakalaeno telien ko tata’akay dodoh no ’aol, maloloma’ no tata’akay a foting, i kalaeno no dohdoh i dita’ ira ko komo ato toda; i sakatosa a tingroh o ma’icangay ca’ang no lalidec, o malo no ’afar ato kafos itira; i sakatolo a tingroh pasaksaken to ca’ang no ’aol maloloma’ no manmaanan a foting ato nampokoy itira, hay mapa’orip ko mimingay caay ka kaen no tata’akay a foting, fangcal to ko pikiloma’an no manmaanan a foting ato ’afar, caay to pitolas a ciwawa.

Ira to ko pifotingan a lihoc, manikaw to foting ano sa ko finacadan, caayay to katayra ira’ayay a ’alo mifoting, sakakomaenan to ’afar ano sa ira to ko ’afar, sakakomaenan to foting ano sa ira to ko kakaenen a foting. Caayay to kanikaw to kakaenen. itiya ho ko mato’asay no mita, mafana’ to misanga’ay to ka’oripan no talihocan. Onini a palakaw hananay i, o parayrayan no to’as ho to sapifoting konini, o pipahapinang to taneng ato fana’ no to’as no mita o Pangcah.

105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【海岸阿美語】 高中學生組 編號 1 號
巴拉告-魚屋

巴拉告(Palakaw)魚的家是我們阿美族人發展出來的特殊捕魚方式與智慧。

早期我們族人居住的環境有的住在山腹小台地,有的在旱地,有的住在沿海地帶有的在水池邊,甚至有的居住在沼澤地。無論他們居住在那裏都有其獨特的文化及蘊藏著祖先相當豐富的智慧。

坐落在馬太鞍靠西邊的村落族人稱之為Laso’ay,草叢成長不高但河川水源充足過去那裏是一片荒蕪未開墾的沼澤地但卻是許許多多各種魚類的棲息地有羅漢魚、黏壁魚、鰻、鯰魚、小蝦和烏龜在那裏繁殖由於溪裡典型肉弱強食的世界大魚吞食小魚的食物鏈族人們就開始研究分析如何讓所有小魚兒有個可以生存的家。

另外!他們也想辦法如何在周邊可以讓其他魚類有個棲息的地方因此他們運用河川的地形挖一個小池潭池潭和河流相連保持河水通暢池潭底佈下所有魚類可以安全生存的環境。

根據Lalan的陳述池潭裡設計成三層魚屋。第一層放置粗大的竹筒墊底這是大魚的住所而在大竹筒下方的泥土裡會有鯰魚和小鰻第二層放置乾燥的九芎樹枝,則是溪蝦和小蝦生長的地方。第三層則鋪上小竹枝,讓有魚鱗的吳郭魚及溪邊所有各種魚類的住所同時也保護小魚避免被大魚吃掉的情形,各種各類的魚蝦便在舒適的環境裡繁衍幼苗生生不息。

當族人需要捕魚時也有了捕魚的環境不必再到遠處的河流捕魚想要吃蝦就有蝦吃想要吃魚就有魚吃食物不虞匱乏因為生態地理環境的變化,我們的族人早早就懂得維護河川生態環境的理念魚屋(Palakaw)不但是我們祖先傳留下來最環保的捕魚方式,也彰顯出他們的生活經驗與智慧。

[本篇漢譯由朱清義老師撰稿。]

文章資訊
文章年度105
文章編號1
文章組別高中
文章語別海岸阿美語
族語標題Palakaw
漢語標題巴拉告-魚屋
文章作者陳金龍
漢語摘要