105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【初鹿卑南語】 國中學生組 編號 2 號
amanan mapur za puran

i ini na aapuran na pakamelri na kakuwayanan mu, marayas ta lra mena’u i Taiwan makaiyaiyan ziya harem, marayas ta menana’u za trau za maapur za puran, na payrang lra sayna mingkuk mu maapur lra azuma, ’azi lra kamawan a awatr ziya tu iaapur na palrivak na ’atayan(nantayan), aziyu ziya mu, na dare’ na sinalem lra ’azi pinuwatremelan iniyan(uniyan) za padawak kana dare’ zi kana sinalem ziya, na nasuk mu vinatri’ kana sikiw. 

harem lra na traker tu putremelay za padawak kana ’uled, nu maapur mu tu punasukay kana nasuk na hareman, ulra na tu puwayay lra za zemiyar za nasuk, tu puwayay kurta, ’azi ta malrazam za aeman tu izawul kana nasuk. maw na kemani zi muvalis mulremes lra tu pauwayan kananta kakuwayanan, zi amelri nu kanadaman lra ini na kakuwayanan. ’alra(halra) na melri nu mawmau paka’uze’uzem za ta walri, paka’a’utrus, pakatriyakatruk, pakakuwaaleng za ’usi, zi mikuwaalengan ta za gang i udung lra.

nu saleman na mi kuwalengan kana gang i udung, na walupulu’ walu na trau mu maw na maapur za puran mi pusu’ tu udung, kema marengya na ising.

semeneng nu marangerta marayas daliledik, ’azi nana i udung mu temaranapawa ta zata pinizazekan mu, ta ’atelranay pudawilraw ini na aapuran mu karuwa ta puvuruk kanini na kuwalengan i udung na gang. mu na paleivak. meretra’ ta za aapuran mu mudawilr kana gang i udung mu maw na pa;rivak.

na pukazuwa mu, mikakuwayanan ta za marayas paka’itrelas za ta udung, zi ini na karayasan paka’itrelas za udung zi pakadalikedik ta zazek mu, ulra a ipidaya tu ipananadam kanta kana wawariwari a wayway a kararuwayan ’inava za udung.

1.pukaisa-- ta piyalikuzaw ta lima ’azi ta kiyatuluz za aapuran, amanan na puran ta kuwayaw.

2.pukazuwa-- na meredek ziya kana makatelun tu ’ami na trau mu, kemuretaza wari mukuwa kina’uwa kana ising za tu udung.

3.pukatelu-- taranapaw za kadalikedikan za udung, nu piya ta ziya mekan ’azi ta melalavat za parekazuwa tuki zi kingisil misaus ’ematimuremure ta za walri.

nu kemirarakaz u meretra’ mapur zi ’azi u kiyaseker maranger u mapur mu, karuwa uapakalrang za tutuluwa na kararuwayan venulas paruveli zanu ’elale’elan paziyazi zanu ’areseman i udung.

1.kingkinger ta za semasenay, merenarenaz ta, venangavang nanta niranger kana puran.

2.purkazuwa marayasa ta pasenekin za anger za kuwateng na aapuran mu ’azi ’inava...

3.pukatelu-- temare ’emaw’awta za zanum(’enay), zi valisay ’emele’el za tunak, kiyuli, kiyalikuzay na aapuran, pakasa ta meretra’ za aapuran, nu mingamga ta zi liked ta mu, iniyan(uniyan) ta za aluzunan i anger.

kilalikuzan kana aapuran pakelrazam za trau mu inu zi innku mukasaya ta munayu na nanta dalikedikan ’aziya ta mavangavang za kuwalengan kana gang.

105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【初鹿卑南語】 國中學生組 編號 2 號
拒吃檳榔

嚼檳榔已經是近幾年來常見的不良嗜好,它不是從前族人所嚼的檳榔,以前土壤、植物都沒有汙染,石灰也是天然的貝殼所磨出來的結晶品,家屋周圍種檳榔,用來招待來訪的親朋好友。

如今不論是檳榔、檳榔葉或  石灰都是用有毒物及不明物所製造,它失去了原有的文化意義,也變成壞習慣,它危害牙齒的健康。現在嚼檳榔的人很多,路邊的檳榔攤比米店還多。水田和山上都有種檳榔。

多數口腔癌患者有吃檳榔的習慣。為了維護個人健康,拒嚼檳榔是遠離口腔癌的第一步。

保持口腔健康的方法有下列幾項:向檳榔說「不」;30歲以上,定期接受口腔黏膜檢查;三餐飯後30分鐘內要刷牙漱口。

當你正在戒檳榔又想嚼時,可以聽音樂、做運動來分散注意力。

勤喝水、改嚼口香糖。時時提醒自己拒嚼檳榔的好處。拒嚼檳榔,除了維護身體健康,還有以下好處,口氣更芬芳、賺到健康、省下荷包、家庭更幸福。

拒嚼檳榔你我一起來,讓健康久久沒煩惱。

文章資訊
文章年度105
文章編號2
文章組別國中
文章語別初鹿卑南語
族語標題amanan mapur za puran
漢語標題拒吃檳榔
文章作者張阿信
漢語摘要