105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【都達語】 國中學生組 編號 3 號
Smapuh mi mhuni

Kndadah rudan cbiyaw sa, uka manu sow ising saya miyah smmalu hiyi naruh sediq sa, asi ka smtama bay smapuh rudan cbiyaw, kiya ka sun daha “ smapuh. ” Mntna naq sow ising saya pa, rudan ta cbiyaw u, smtama ta smapuh miyah smmalu hiyi naruh sediq.

Ana manu naruh sediq spuhan daha, mi ssapuh daha, sow smapuh ciida u, ssaun daha mangal tahuc qhuni, wasaw dayuc, lbuwan daha qbulic, encung daha lmaxan buwax macu uri, ririh sow smmalu smapuh nii.

Kiya niqan bay mnaruh ka sediq tnsapah do, qulung susa daha lmawa ka qridil smapuh nii, asi ka daha tmutuy ka sediq naruh, ananaq tqraq qlapaw uri u, ana sow tnlngan uri u, spuhan niya.

Lnlamu balay ka kari niya, so mntna hari so nii dmurun pa, sliyun na ka kari rudan cbiyaw, kiya ka dnduran na kari, mhdu smapuh do, kiya ka mangal qbulic da, lbun na wasaw dayuc, mi hbuhun na sow puniq mi pstilux na hiyi mi tunux sediq mnaruh ka, kiya ka dmurun kari dungan. Nasi malu ka snapuh na, kiya pkmalu ka naruh na da, kiya snhiyan daha naq ka sediq smapuh ka da. Nasi malu daaun na, duma sediq u, meysa kingal ciping babuy, sow sediq meysa ciping babuy nii u, mnduwa malu kana ka spuhan niya. Niqan ka duma sediq u, biqun daha pungu pala mi macu, iyuh sow huway daha sediq smapuh.

Nasi ini kmalu ka naruh na do, mi wada asi huqil do, kiya ka kari sediq, uxay tduwa kiya da, ini kla smapuh sediq kiay, ado wada mhuqil ka snapuh na ssediq da, kiya ka kari alang sediq, “ mhuni ” sediq kiya nca haya, kiya ka ngalun daha pusu kari “ mhuni ” Sediq ta cbiyaw ka kari nii. Manu sun daha “ mhuni ” nii, uxay ta qtan doriq kiya sun daha “ mhuni, ” kari rudan ta cbiyaw u, mnduwa balay ini tquli laqi kiya sa, uka laqi na ka kiya sediq “ mhuni ” cbiyaw, nasi sediq malu u, egu laqi daha, balay bay u, uka laqi daha ka “ mhuni ” nii sa. Kcun daha ka mhuni nii, ana pprngaw kcun daha, kcun daha smdangi uri, ini daha pniq cka bay alang, psan daha ssiyaw balay nganguc alang.

105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【都達語】 國中學生組 編號 3 號
巫醫和黑巫

從前,一直都沒有醫生治好他們的病痛,要治好病痛就要依靠傳統醫術,他們所謂的傳統醫術,稱作smapuhsmapuh和現代醫術是相似的,祖先的醫生就是以傳統醫術治病的。

一般情形,施行巫術者都是女性,因此從前在每個部落都會有幾個能以傳統醫術治病的人,任何病痛都用smapuh治療。傳統社會能smapuh者都是年長的婦女,也都是家人傳授予她的。

無論任何病痛,她們都用傳統醫術治療,治病時使用的東西有柴火、消骨的葉子dayuc,包著木灰,有時也會加入小米混合,充當傳統醫術的工具。

一旦家裡有人生病了,家人就會請smapuh的婦女到家裡治病,治病時要把病人叫醒,用躺或坐都可以。smapuh醫術的咒語有很多種,例如會集結祖先的話語來祈求醫好病者,結束smapuh時就拿起木炭用樹葉包起來,而且拿duyuc葉子在火上面熱一熱,然後放在病人身上和頭上暖一暖,再唸一次祈禱文。如果smapuh的好,病人就會好起來,人們就會相信她。從前傳統治病術若行的好,有些人會要求給她小豬,這種要求給小豬的,她所治好的病都沒有問題。也有的人會送小米和織好的方布,表達他們的感激之意。

如果沒有好起來,甚至後來死了,人們就會說,她不行,她不是好巫醫,因為她所行的smapuh讓人死去,而村裡的人便會說,她是黑巫,就叫做mhuni,這就是賽德克族人稱之「巫醫」的來源。所謂的黑巫,我們沒有親眼看過行黑巫術者,據族人的說法,行黑巫術的人不會留下子女後代,從前祖先說行黑巫術者不會有子女,然而善心者會有好多子女。人們也會怕她,也會怕與她交談和作朋友,也不准她住在部落中央,人們要她移居到外邊居住。

文章資訊
文章年度105
文章編號3
文章組別國中
文章語別都達語
族語標題Smapuh mi mhuni
漢語標題巫醫和黑巫
文章作者伊萬納威
漢語摘要