105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【巒群布農語】 高中學生組 編號 3 號
Mapasiza

Ma-aq mita Bununtuza ispasisiza ka, sia samu ka kasoqbungun miliskin. Qabas tu sia ang madadengaz a, tangus ang madas i memadengaz mundiip masingav. Ma-aq is masingav a, ni-i tu tumangmang tupa, pakadaqvisun tupa, nait tupa-un tu, mun-iti dau saam haip tu mopin heza su-u ka susuaz a, al asa dau saam sevan mu-u ka. Ma-aq is mapa-antala in a, tinsu-u mapalanalumaq i babu mapatunqaal, ni-i ka uvavaz-az palhamu-un, sanasia amin issia madadengaz tu iniliskinan, lusqa in a binano-az a hadasun mudaan, min-uni ki pinilumaq.

Ma-aq tu haiphaip in ti ka, minvevi in a ispasisiza, katinitini in a uvavaz-az mapasaqaal, katinitini in amin patunaqtung i na iskusia kis mapa-is-av in, ma-aq a madadengaz a ni-i in niapniap, lusqa in taqu-an tu na laku-aq nenka mapasiza.

Ma-aq is madozung tu na mapasiza ka, asa tu tangus ang pataqu ki siduq tu ismama-aq. Ma-aq a siduq a, sia istama tu siduq a tabakun kilim, ma-aq is ni-i tu makua ka, siin istina tu siduq a tabakun kilim. Ma-aq is ni-i tu masamu ka, tudiip in maqtu pali-uni tu na piaq a ikma-e-un.

Ma-aq is mapasaqaal i vevisiduq a, uka dau ka kasamu-un, maqtu nenka mapasiza; maszang i duma ka takisilazan tu miniqumis, ma-aq is ni-i ka, sia Toluu, Puut, Ngaingai siin Danqasqulbu, Taqdunglaas. Madia in lopa ko mita Bununtuza mekikingna ka mapasiza ki vevisiduq a, ni-i amin makua, mopa ni-i tu masamu. 

Qabas ang is mapasiza ka, asa dau tu mapataz i babu, sanasia issia binano-az madadengaz sintupa tu na sekasku-aq a babu ka na ispa-is-av, lusqa dau tas-a, na ispasiqtu ki katutuszang, sevan a petilain i masqa, sonhamu-an amin a metastulumaq tu bunun, masamu heza konga-an. Ma-aq is na mapasiqtu ka, tangus ang mapasipul tu kakopa ki, masamu kis heza ka konga-an masonhamu, na heza bunun a mataz. Masamu amin is heza ka minutda, alhamu-an dau ki qanitu kis mopa ta, paaq pu-un asa tu madozung a kinuzkuza-an. Ma-aq is mapa-is-av a, sohaan talti-un tu qani-an a pe-is-avan, sotudiip is ton-aminan in a davus, ni-i tu masaiv i sui, lusqa mapinahip i tastu-asang tu tes-aan.

Ma-aq lopa ko ka Bununtuza ka, ni-i in maszang i tekiqabasan ang tu ispasisiza. Madia in a babu ka patazun, sontastas-a-an in dau ka tes-aan i babu. Ma-aq is mapa-is-av a, lusqa tudiip is tonquvali, muskun duma bunun ma-un i pan-e-an, asa in lopa ko tu masaiv i sui.

Ma-aq a melantangus madadengaz is mapasiza ka, somataz mapakadedaz, mapakasalpu, ni-i tu mapalaktan, mopa taqu-an i madadengaz tu masamu mapalaktan i na ki’haz i tastulumaq, simaq ata ka asa ki’haz i tastulumaq, na hasulun i madadengaz mapinkaz-av nait tuqas-azun ta.

Minkadusa ka tastupadangi maqasmav kuzakuza, sepuk i uvavaz-az siin tamatina. Mintun is manahiav i ulumaqun, mindangaz kuzakuza, mapinahip inai ta is­aang.

Ni-i in lopa ko ka mekikingna mopa ta, madia in a mapalaktan, heza in amin a kavavevi, ni-i tu katas-a, kasalpu-un in miliskin. Ma-aq a kasalpu-undengaz miliskin a, sia ki uvavaz-az, sia in qudas a kadangaz sepuk, maszang tutuza kis mintinalu tu uvaz-az. Paaq pu-un asa ata tu sasoqbung miliskin i imita Bununtuza tu ispasisiza ti.

105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【巒群布農語】 高中學生組 編號 3 號
族人的婚姻

我們布農族人的婚姻禁忌非常複雜。兒子長大成人後,請一位老人家一起到一戶人家提親,提親時不好直接說想要娶他們的女兒,而是要拐彎抹角的說,我們今天來是因為記得你家好像有一隻小母雞長大了想說是否可以讓給我們扶養。就算他們不答應,要當場立刻把藏在外面的一頭豬搬進屋裡來煮一煮分給大家來吃當作訂婚,兒子的成親一切都是由父母親做主,不問兒子喜不喜歡,最後就把女方的小姐娶回到夫家。

後來族人婚姻型態改變,小孩意識抬頭,學像其他民族由兒子自由戀愛,然後決定要結婚,費用全部自行負擔,父母親反而最後才知道。

傳統的婚姻程序是要先透過老人家去了解對方的父姓是什麼,然後還要去了解對方的母姓是什麼,如果都沒有問題的話才可以進行訂親的程序。

跟外族人通婚時,就沒有這些問題,像其他民族一樣,布農族人也有很多嫁給外族人,如嫁給中國人、閩南人、客家人、美國人及黑人,都沒有問題,因為不在禁忌範圍內。

傳統的婚姻是要殺豬的,要依照女方的要求,頂多一隻,就要看大小,親人多就要大隻的,親人少的就要較小隻的,每個親人大大小小都要分到肉,分肉以前要先精算在場人數,依照人數切肉來分肉,要分的剛剛好,不多不少,萬一多一分就表示有鬼在現場,少一份表示有人會死掉,所以非常忌諱,一定要很小心,過程一定要很和諧很順利才行,不必送禮,只是大家一起快樂慶祝而已,婚禮時間有時達到三天飲酒作樂,一直到酒喝完,大家滿意為止就結束各回老家。

現在布農族人的婚宴,不再像傳統的,要殺二、三十多隻的豬,要送給女方的每一個兄弟們、女婿們、父家親人和母家親人還有部落的人,然後大家一起吃婚宴,而且只利用中午時間而已,吃完了就各自回家了,只是短暫而已。

傳統的婚姻是兩夫妻非常恩愛,致死衷心,不會外遇,沒有離婚習俗,因為離婚的話會煞到雙方家人的性命,還會被家人老人家羞辱唾棄。

兩夫妻共同努力工作,扶養小孩,孝敬父母,有時回娘家探親或幫助工作,使他們兩老高興享福。

現在布農族人的後代子孫,已經有很多的人鬧離婚,不守貞節,搞外遇,想起來真憂心,最難以承受的是隔代教養的問題,年輕父母親生下小孩後不去負責扶養責任,都是丟給父母親扶養照顧,很像是各個都是孤兒的樣子,實在真可憐!因此,我們布農族人是否應更重視我們族人的婚姻制度重新思考改善的方法。

文章資訊
文章年度105
文章編號3
文章組別高中
文章語別巒群布農語
族語標題Mapasiza
漢語標題族人的婚姻
文章作者張玉發Manias Istasipal
漢語摘要