106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【丹群布農語】 國中學生組 編號 1 號
Isia Bunun Tu Isisipul

Tas-a, dusa, tau, paat, hima, nuum, pitu, vau, siva, mas-an. Maaq aipa a imita Bunun tu isisipul, maaq i musiusang a, maszang i saba tu isisipul; mas-an saba siin tas-a suqis saba tu sinsipul a, ulanin ata isia Lipuun siin Tauluu tun tu isisipul. 

Maaq i masipul ata qaimamangsut siin sikaupa na asaun mita uqansaipan tu piaq aingka a, makusia amin Tas-a, dusa... pitu, vau, siva, mas-an tu isisipul ti, maqtu ata tupa tu tas-a vanis, tau ludun, pitu tukii, mas-an laihlaih-sapuz, mas-an qan dusa buan, tas-a saba suidaing. 

Madia mita Bunun vaivivaiv tu isisipul. Na taqu aak laupakadu imita Bunun maisna qabasanang tu isisipul. 

Maaq i masipul tastulumaq tu bunun a, nitu maqtu maszang masipul i sinsisipul ta. Maaq i paat mita lumaqa bunun a, asa dau maupa ta masipul tu “ sasaspat ”. 

Mailantangus madadaingaz maqusil i titi a, tangusang masipul tu papiaq a mininhamu tu bunun, na-iskaupa ta ka kinulut titi isqusil i bunun, maaq i masipul tu tas-a, dusa... mas-an... mas-an qan vau a. Taquin a maisipula tu “ Haiza ata mamas-an qan vau a bunun i-iti. ”

Paqpun maaq i masipul i bunun a, nitu maqtu tupa tu tas-a bunun... nuum bunun. Asa dau maupa ta masipul tu “ tatini bunun, dadusa bunun, tatau bunun, sasaspat bunun, hahima bunun, a-a’num bunun, papitu bunun, vavau bunun, sasiva bunun, mamas-an bunun. ” Maaq i tasbanin mamas-an bununa, musuqis munhaan imita Bunun tu isisipul, maszang masipul tu “ mapusan qan tas-a bunun. ”

Maaq i pali-uni kuzakuza a, nitu maqtu maupa ta bazbaz tu, “ mutas-a kuzakuza… mupaat kuzakuza. ” Asa maupa ti bazbaz tu, “ mus-an kuzakuza, mupusan kuzakuza, mutiun kuzakuza, musipatun kuzakuza... ” 

Maaq dau ki masipul tu tipiaq tu qani-anan a, tupa tu“ tals-an, talpusan, taltiun, talsipatun, talhima, talnuum, talpitu, talvau, talsiva, talmas-an... ” nitu maqtu maszang masipul i qanian ta tu isisipul. 

Maaq i masipul maluluskun tu bunun a, mupa ti dau tu, maaq i uka a madadaingaz ilumaq kaupa uvavaz-az ilumaq a, tupaun dau tu “ ungqainputan, ” maaq dau ki ukanang binanau-az tu bananaz siin ukanang bananaz tu binanau-az a, tupaun aingka tu “ Untinian. ” Maaq i haizin a pakatuszangan a, tupaun dau aingka tu “ undusaan, ” maaq i tatau a bunun aluskunan ilumaq a, tupaun dau tu “ untatauan. ”

Maaq dau ki masipul tu tipiaq a sindailaz a, madia a isisipul, haiza bunun masipul tu “ titas-a. ” Haiza amin bunun masipul tu “ taimi tas-a. ” Maaq nii a, masipul tu “ taismi tas-a ” maqtu amin aingka isisipul. Maaq dau ki masipul tu tinpiaqin a tukii a, maqtu ata antalam tu “ tin tas-a tukii. ” Maqtu amin taqu bunun tu “ tintas-ain a tukii.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【丹群布農語】 國中學生組 編號 1 號
布農族的數數

一、二、三、四、五、六、七、八、九、十。那是我們布農族的數數。如果數字增加了,好比一百的數數,一千和一萬的數數,這些數數我們已跟著日語和華語的數數了。

當我們數物件,以及數任何需要知道數目的時候,我們就使用一、二‧‧‧七、八、九、十的數字。我們可以說一隻山豬,三座山,七點鐘,十節火車,十二個月,一百元等。

布農族有很多的數數法,我要說說布農族的數數法則。

要數算一家人的時候,不能夠像數算一般的數字一樣。假設我們家有四口人,必須數算說「居家的四個人」。

從前的人們分食豬肉,先計算好有多少人參加,就要切出如數的肉塊數量給人。如果計算一、二‧‧‧十、十八的人數,那位數算人頭的就說:「有足足十八個人在場。」

因此,計算人頭的時候,不能夠說一人‧‧‧六人。必須要這樣數算「單獨一人,聯合二人,三人行,四人行,五人行,六人行,七人行,八人行,九人行,十人行」。如果超出了十人行就要回復到布農族的一般數數的說法了。好比我們數算「十一人」一樣。

論及作工的次數的時候,不能說:「做一次工‧‧‧做四次工。」必須要這麼說:「第一次做工,第二次做工,第三次做工,第四次做工。」

如果要計算第幾天的話,就說:「首日,駐留二日,駐留第三天,駐留第四天,駐留第五天,駐留第六天,駐留第七天,駐留第八天,駐留第九天,駐留第十天‧‧‧」,不可以和一般數日子的算法。

數算群居的人是這樣,如果父母親或大人不在,只有一群小孩子的數算,數算說:「沒大人在家的孩子們。」如果適婚男性沒有太太以及適婚女性沒有丈夫他/她們被稱為「單身。」如果有了伴侶,則稱為「同睡一室。」若三人同住一室,則稱為「三人同居。」

如果要數算次序,有很多的數算法則,有人計算為「第一個。」也有人數算為「屬於第一個。」否則數算說「歸類為第一個。」她們都可以用來數數。

如果要數幾點了,我們可以回答說「達到一點鐘了。」也可告訴他人說:「正值一點鐘了。」

文章資訊
文章年度106
文章編號1
文章組別國中
文章語別丹群布農語
族語標題Isia Bunun Tu Isisipul
漢語標題布農族的數數
文章作者余榮德
漢語摘要