106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【巒群布農語】 高中學生組 編號 1 號
pali-uni ispapatazbabu

Ni-i ka Bununtuza maqtu miqumis is uka babu. Ma-aq is mapasiza ka, mapataz i babu ispasiqtu ki katutuszang; ma-aq is na lus-an, nait pisnanahip lus-an a, ni-i tu maqtu kis uka babu; ma-aq is manka-un a asa tu mapataz i babu ispasiqtu ki issia uvaz-az ta tu pantama-un siin i katutuszang.

Qabas bunun is mapataz i babu ka, ni-i tu kalis-anun mapataz, kadokdokan mapataz. Ma-aq a Bununtuza kis mapataz i babu ka, kitngaa in nepa lus-an, asa tu tangus ang taqu ki diqanin, pakahaan i-iuq a babu nait sisis-an a babu, istaqu ka imita is-aang tu iniliskinan, kenahipan, mapisniap tu liskadiqanin ata. Paaq pu-un ma-aq is tinmamangmang a babu i-iuq a mastaan tu masihal, mastaan masihal is   palibuntu-un mapa-i-iuq. 

Ma-aq is mopa ta ka, na utan-a-an a diqanin, na toqumis i imita tu kuzkuza-un, mapalisihal i imita tu elqumisan.

Ma-aq is patalaan i qemangsut a qedang i babu ka, asa tu heza ka kamananu-an matutu haan dalaq tu tikis. sintupa nepi tu poktangusan a issia dalaq qanitu paka-un, pelas-uni sinpisvangdu ki dalaq. Ma-aq is mesumsum in i diqanin, siin dalaq a, tudiip in ata ka bunun iksihal ma-un i mebabu ta.

Tinupa ka melantangus tu, qabas Bununtuza kis mapasiza tu na mapataz i babu ka, asa ka antanhaan tian a laas tu simadadengun makulut, pin-uni-un tupa-un tu “ masqa ”. Ma-aq a “ masqa ” kun a nanu nepi tu na issaiv i petilain(sia siza-un in i bunun tu binano-az). Sintuku-aq nepi, azaq pimopa-av ta kis? mopaq i mavai qabas a pin-uni-un i nuqus tu kakonun.

Ma-aq a antanhaan tian tu laas a madia nuqus, makaspal a bizuq, maqtu ka bizuq siin simal puskunun sikal-ing siza-an i na iskakal-ang tu nuqus, mastaan nepi tu kadimanun, paqalqalavun qabas ang bunun. isso’ngun nepi ki petilain, sintupa tu sasoqbung i petilain, mapakadedaz i mavala. Ma-aq is mopa ta ka, na soqabasqabas a mavala mapakadedaz.

Uu tu, ma-aq lopa ko ka Bununtuza ka, ni-i in kapimopa ki issia melantangus sintataqu ka mano-az tu ispapatazbabu; uka-an in i itumelantangus tu teklas, sangkavevi in a sasoqbungan tu elqumisan. lopa ko kis nait mapasiza, manka-un, lus-an a, lusqa mabaliv i pinataz in tu babu. Uka in a babu ka tin-i-iuq nait sisis-an mapisniap diqanin tu sinlus-an; ni-i in maqtu maku-uni issia babu tu qedang masumsum i dalaq siin diqanin, ni-i in sia ka sinlus-an. Paaq pu-un, kamani-i ata ka Bununtuza sadudu-an i melantangus, nepas ni-i tu, na tissia ti tu kanaang i.

Pakahanun diqanin i imita tu melantangus papasnava ki is-iqumis tu teklas, ata ka melankinuz in tu bunun, asa tu musuqis antala matusuqtis a, na tudiip ata matingna minmatamasaz malququmis haan dalaq nastu ti.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【巒群布農語】 高中學生組 編號 1 號
談殺豬的文化

在布農族的生活裡面,離不開豬這種動物。如果結婚時,殺豬分享給親友;如果舉辦祭祀、慶典活動時,一定要有豬;如果有孝親祭(布農族manka-un的意譯)時,一定要用豬肉分享給孩子的舅舅親友。

以前的人,殺豬時,不能給他一刀斃命,還要折磨半天。以前的人殺豬,都把它當成祭祀的態度在處理,一定要先告知上天,這是要透過豬的叫聲、豬的氣息,把我們的心思意念、感恩之意,傳達給上天,就是所謂的敬天。所以一定要讓豬的吶喊聲,愈大聲愈好,豬的叫聲,愈久愈好。這樣,上天聽到了,會祝福我們的工作、造福我們的生活。

如果要用容器接裝殺豬時流出的血,還要故意讓一些豬血噴灑在地上。其中含意就是說,讓地靈先食用,也就是所謂的拜地。如果敬過上天、拜過大地後,我們人才可以享用敬天拜地後所剩餘的固體食物。

祖先曾經說過,以前的布農族在結婚殺豬時,會做把肚子的部位,另外割成一塊塊,叫做masqa。這個叫masqa的肉,只專門給petilain(女方家族已嫁出去的婦女)。這代表的是甚麼意思。為什麼會有這種設計呢?因為,以前的環境,比較缺乏油脂類食物。而豬腹部的肉有很多脂肪、肥肉較厚,可以把脂肪、肥肉加熱炸成豬油存放,這在以前是珍品,是大家盼望想要的。特別把這部分送給petilain,主要是對petilain的重視、對親家的愛護。如此,親家之間感情才會強化穩固。

但是,現在的布農族,已經沒有遵循祖先留下來的美好的殺豬文化;也沒有依照先人只是的智慧行事,文化生活偏離了原有的核心價值。結婚、孝親祭、祭祀活動,也都買已經殺好的死豬。已經沒有運用豬的叫聲、氣息告知上天的儀式;已經沒有辦法用豬的血來祭拜大地靈,樣樣都離祭祀很遠了。所以,我們布農族不大受祖先眷顧,這可能就是原因之一。

上天透過我們的祖先教導生活智慧,後代的我們,要謹守傳承,如此我們將會旺盛永世。

文章資訊
文章年度106
文章編號1
文章組別高中
文章語別巒群布農語
族語標題pali-uni ispapatazbabu
漢語標題談殺豬的文化
文章作者張玉發
漢語摘要