106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【四季泰雅語】 高中學生組 編號 4 號
qwas na lmuhux

ke qani ga cnpuqing na gaga qqnxan, giwan insuna na Tayal. baha hmcwa, uka tnamas pntasan na ke qa qabax cquliq na Taywan genzyumin rok. ro knahul hngiyang nanak ki pinktayux pintyawan mwah psbaq, skayal ini ga spqwas, mwah pquyu psbaq gaga qnxan ki hkngyan na ita Tayal. pisang qwas na lmuhux Tayal qani ga skahul lhuxan mqwas, qabax snyan ta lungan qa hkngyan na bnheci ga thoyay mc’ ubuy qabax. bnheci na qalang ta ga skahul naha mlahang gaga sinqasan na ryax qutux kawas ini ga ryax na klahang gaga qnxan, spqwas naha qwas na lmuhux. pquyu cinrapal na bnheci ta cyunga. msgsux qabax mrkyas gmlux sinrhu ke na bnheci Tayal, ro mlahang gaga Tayal. nway si qniyat mc’ ubuy insuna na cquliq Tayal. knahul pntke qani, pinquyu, pinktayux yaw, qwas, pqnyatan pzimu, cn’ lwan sinrxan na pinhkngyan. pinktayux qwas qa ke qani ga psqyanux qabax qqnxan na ita Tayal.

ke pnatas qa qwas na lmuhux qani, sngusan yaw nya qani ga pisang nyan lmuhux rong qa qwas lmuhux qani. cquliq Tayal cpngan naha nyan in ptnaq qa lnhuyan ro sinngusan pslyan qani mwah gmwayax qa ke musa naha skayal qani, ro pquyu ke na inlungan naha. nyan pqes pinqiywan, mc’ ubuy pinktayux naha lungan, qani son maha qwas na lmuhux. qabax ke hiya ga k’ ihung snyan naha ke. ke qani ga pinaray ke, qabax spqwas naha k’ ihung na kkyalan mwah pktayux qwas na lmuhux. qani hiya ga piyang tiyux na gaga na Tayal.

yaw na gaga mqwas qwas na lmuhux ki inu qa pqwas ta.

1. knahul pinqiywan ini ga lmuhux mqwas mwah cmyuk mqwas, mkkayal, ini ga cmyuk mkayal.

2. spqwas beh inu, mlahuy ga mqwas, cmpung yaw ini ga msbalay yaw, phox, smiyey, slpyung ki gaga na msqun ga sqwas qwas lmuhux.

3. ima mwah mqwas? twang nanu kinbaqan ro cinqrxan nya ppqwas qani, musa nya pktayux pinnanga nya yaw nanu qa ppqwas qani?

gaga na Tayal qani, qwas na lmuhux ga, si ga mrhuw mlikuy qa mwah mqwas. ini thoyay mqwas knerin ro ini nbah mwah mtama cintman na pqwas qwas na lmuhux qani.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【四季泰雅語】 高中學生組 編號 4 號
泰雅古調

語言是文化的根,是民族的靈魂。因為沒有文字,台灣的各原住民族群均以口傳身授的方式,或說或唱的,來傳承族群的歷史與文化,而泰雅族的古調吟誦就是用吟唱的方式,將祖先的歷史記憶代代的傳承下來。部落耆老經常會藉著歲時祭儀,或生命禮俗的機會,透過古調的吟唱,述說著祖先的歷史過往,勉勵年輕的族人要遵循古訓,恪守規範,為延續民族命脈而努力。從語言的詞彙所記錄的傳說、故事、歌謠、祝禱詞得到歷史面貌,語言的音樂化會活化在泰雅人的一切生活的全貌。

語彙中的古調吟誦 ,是如同以穿針引線之動作呈現吟誦式的古調之意。泰雅族人會針對在不同場合、情境以如挑選、撿取適當的詞句來比喻,並傳達訊息,並將象徵語彙予以串聯之表達敘事方式,如此稱之古調吟誦;其用詞深奧、話中有話,是泰雅語中的文言文以歌的另一型態來呈現古調吟誦。古調吟誦我們可說是泰雅族的「口唱史詩」或「吟誦式古調」之說唱音樂,這是泰雅族的文化資產。

古調吟誦使用之場合及相關禮規:

(一)以口說或吟唱方式來對唱或對談及對話。

(二)吟唱的場所:開會時聚會、協商和談判與仲裁、提親、成為親家、結婚。

(三)誰是吟唱者?吟唱者之條件與基本能力?吟唱者承載的功能是甚麼?

在泰雅的傳統規範中,古調吟誦是男性領袖、領導者的職責,女性是不能、也不得擔任其吟唱者職責。

文章資訊
文章年度106
文章編號4
文章組別高中
文章語別四季泰雅語
族語標題qwas na lmuhux
漢語標題泰雅古調
文章作者呂美花
漢語摘要