106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【都達語】 高中學生組 編號 3 號
Lnglingay nniqan

Cbiyaw balay han u, “ Furmosa ” sun ka way ta nniqan Taywan saya, ado mmsama ka qqhuni qtan dxral Taywan, qqsiya yayung u mtasaw bay qtan uri, ida ini kpiya ka sediq uri way mniqan hini. Rudan ta cbiyaw ida msblyaq bay mniq sow knmalu bay mmsama qqhuni mi mtasaw byayung, uka bay qtan ka msunu mi rngcux paru qsiya uxay uri u emdan mhmuc mapa rngcux ka nniqan sapah mi pnwalang uri.

Alang ta sediq ida kiya mniq alang dwiyaq kana, qqhuni kana ka ssiyaw sapah cida. Kiya ou bay kluwan ka pnhyuwan sow sapah, niqan ka sapah snalu qhuni, niqan ka sapah snalu ddima, sapah snalu btunux uri. Ddiyun ssalu pphuni sapah u ida ou bay klu wan, kana ddidun ssalu sapah qqhuni  ni u mnangan naq ssiyaw dwiyaq hini uri.

Sediq ksun niqan tru klwan ka hnang kari, kiya ka dSediq Truku,  dsediq Tkdaya mi dsediq Toda sun dha, adaw ini pntana ka nniqan, kiya ini pntna ka kari nami, binaw saw waya, kndusan u mntna kana da. Sow nniqun dha sapah u nasi mniq dwiyaq qqhuni ka ssalu dha sapah, mniq llbu hari u ddima ka ssalu dha nniqan sapah. Duma na u qqhuni mi bbtunux ka prmahun dha phiyug sapah. Pusu na balay u nasi qmuyux do, ini ssli qsiya, misan u muhun bay nniqan, rbawan dow ini ktlux uri, Nasi miyah mrmux klalang ka pais u ini dha smaay miyah knrmuh cmbuc. Dsediq Truku, dsediq Tgdaya, dsediq Toda turu nii u niqan nanaq ka waya mi euda ini saw pntna na uri, binaw ida malu bay kana.

Kndadax cbiyaw ssiyaw nniqan ta alang, qnpahan mi lupan lmiqu ganiqan Tayal, Bunun. Dhiya wa yida niqan nanaq Waya dha uri, saw ka Tayalu “ Gaga ” enca, Bunun “ Samu ” ena. Ida niqan nanaq elug dha pslutuc kndsan uri, ini ta bay knhmuc mppseelu kuxayn dhiya nanaq lupanni qyqaya uri. Mtna ta kana mhuma macu, bunga, sunguc ka ita. Niqan nanaq lupan dha lmiqu ssaan dha tmsamac.

Itani Tayal wa daegu hari ka mtna ta uda, saw kaWaya ptasan dqras, mstrung, tminun palap ungu, tminun rawa mi brunguy mtna kana uri. Kiya ni kmlawa Taywan cida ka Tanah Tunux wa rnmaxan ta dha ruman Tayal han.Bukuy do yaasa ida egu bi ini ktna ka kari, kiya ni mnuda embiyax meysa hangan ka ita Sediq balay da, qulung ta balay mangal hangan ka ta “ Sediq ” ka ciyax empusal tru idas spac hngkawas dha kbkuy spac da. Ana dhuq saying Bunun mi ita Sediq wamsdang ita bibalay, psparu bay ta mqita, ana ini ktna na knkla kndusan, ida egu bay wada msstrung ka mbiyax rrisaw mi wouwa uri da.

Ita sediq u tnhdilan ta Tanah Tunux waw a ta mniq bgurah aling ka Sayang da, ini saw cbeyo ka kndusan sayang da. Ana so niqan ttsa pyasan, wa dam primax msupu kana ka knkla rdrudan cbiyaw da. Ana nanaq saw kiya u ppsparu ta ppqita mbslayaq mi mqaras bay ka tnsapah do malu da.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【都達語】 高中學生組 編號 3 號
居住環境

從前,我們居住的台灣被稱為「福爾摩沙」,因為台灣的看起來盡是綠油油的樹林,還有清澈見底的河川,居住人口也不多。我們的祖先就是住在這樣綠色世界與沖毀清澈河川的環境。絕對沒有看過土石流、經歷過洪水任意沖毀家屋與農作物的現象。賽德克族人的部落都位居山上,四周盡是樹林。因此家屋的型式、房屋構造亦呈現多樣化,有木造屋、竹造屋,還有石造屋等等。住屋的建築材料種類繁多,都是取材於四周環境。

賽德克族群有三種語群(TrukuTodaTgdaya),因位居不同地方,所以在語言上的腔調有些不同,風俗、習慣皆相同,大致上來說,居住在較高山區的社群以木造為主,較低的社群則以竹造為主,有的社群也以石材材料木質混合造屋者,主要的功能是排水良好、冬暖夏涼、對敵人防易攻難,各自有其在地文化的特色。

從過去,我們居住、耕作地、獵場等等的四周,有泰雅族、布農族。他們有自己的祖先的遺訓,如泰雅族的Gaga、布農族的 Samu,都有自己風俗文化在維繫他們民族的命脈,謹守祖先的遺訓,絕對不會隨意搶奪非所屬的一切。我們也有相同的生存模式,如種植小米、地瓜、樹豆等等,各自也有獵場。而我們跟泰雅族有更多相同的文化,如紋面、織布與編藍、背簍文化等…,所以賽德克族在日治時代是被歸屬於泰雅族的族群,由於語言上有很多差異,在族人努力下終於在2008423日正名成功。而布農族一直是我們賽德克族的好朋友,始終彼此尊重各自的文化,現今有很多年輕男女通婚的現象。

現今賽德克族都被日本政府遷移到新的村落了,生活不再過從前的生活了。由於學校教育,許多族群觀念已經混合的差不多了。雖然如此,我們能夠彼此尊重,生活平安、喜樂,就可以了。   

 

 

 

文章資訊
文章年度106
文章編號3
文章組別高中
文章語別都達語
族語標題Lnglingay nniqan
漢語標題居住環境
文章作者賴美燕
漢語摘要