105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【汶水泰雅語】 高中學生組 編號 2 號
Ita’ ka Matu’uwal

tiku Matu’uwal na’ Itaal ga, kumal naha’ nanaq maha’ ita’ ga Matu’uwal, ani pinatiqan ini ga pinsibaq na’ nanabakis, kumal ku’ Itaal i’ Tayan maha’, minnukahul i’ Papakwaqa’ ku’ Itaal. ini packa’ cku’ kinnal nku’ qalaqalang maha’, Itaal ga minukahul i’ Nantosyen i’ Renay Go i’ Pinsbaka’an maha’ kumal ku’ Itaal. asikina ga kuruma’ ka Itaal ka Matu’uwal ga, sinnawawun naha’ maha’, tiku Matu’uwal ga, asi glug nku’ luliyung na’.

Holongsi ru tayhuk cku’ raya’ niya’ ka luliyung na’ Mayri’ la. babaw niya’ la ga, tumimu’ i’ Cingancun i’ Mabawtu’an, Paquwacun i’ Mabawkian ru Cinsuweicun i’ Tabilas. Mayrinax ga siniralu’ nku’ kumal cu’ kai’ na’ squliq. Matu’uwal ga siniralu’ nku’ Itaal i’ Tabilas. ani ini packa’ ku’ siniralu’ ga macka’ ku’ Itaal i’ Tabilas kahbag. tiku nanabakis nku’ Tabilas ga ini naha’ baqibaqi cuqaang la ku’ ralu’ nku’ inuwahan na’ Mayrinax ru Matu’uwal. kumal ’i’ Abisang maha’, maki runi ku’ Gipun ga siniralu’ naha’ ku’ luliyung ga Mayri’ san niya’. babaw niya’ ga rasun nku’ Gipun ku’ minnakiya i’ Babuan cu’ Para’ ka Kinahakul ru sinraluan naha’ ku’ miniyani i’ runi maha’ Mayrinax. kumal cu’ kai’ na’ Matu’uwal ga yani ku’ Cinsuweicun i’ Tabilas, Paquwacun i’ Mabawkian ru Cingancun i’ Mabawtuan. siqunun ga kii’ mamatu’ kabhul cu’ rawwiq maha’ kumal ku’ Tayan Go.

Cingancun i’ Taping ga capaang na’ ralu’ cunga’ ga Mabawtu’an. ralu’ na’ Tuya’ ga Matuan. ralu’ na’ Cingancun cunga’ ga Matuan ini ga Sisuykng san naha’. tiku ralu’ na’ Cingancun ga,minaralu’ na’ Itaal cunga’. kakian ka hani ga,,maghaghap kiya i’ raya’ nku’ tigianan na’ gawng na’ Tayku’ ru kiya i’ raya’ nku’ tigiil na’ gawng na’ Mayhing. yani ku’ sinraluan naha’ la. minnuwah cku’ tatuhi ka cuquliq ga minang cku’ gawng na’ Mayhing. yani san maha’ kakian na’ Sisuykng. kiya ku’ Gipun na’ ga kahbag ka tinqalangan na’ Itaal ga, kiya cku’ ighil ka’ ragragiyax na’ gawng na’ Mayhing ku’ qutuqutux na’ tinqalangan na’ Itaal. mati’ ’i’ musa’ malakam cu’ siputu’ ku’ Itaal. papagayyun na’ Gipun ku’ Itaal la ru sinraluan na’ Gipun maha’ Cinngan la. capaang na’ ralu’ nku’ Paqwali’ ga Mabawkian. ’i’ yani ’i’ sinraluan nku’ Matu’uwal ga Mabawkian ru tumuwang la ku’ siputu’ ru sinraluan niya’ maha’ Paqwali’. sinnubilan nku’ nanabakis na’ Mabawkian ga kumal maha kiya ku’ qutux ka kahuniq ka kithu’ ru payux a’ qarax niya’ ru kihma’ a’ abag niya’. kiya cubalay cku’ iglag ru talan kahbag ku’ rawrawq. yani ku’ balaiq cubalay i’ kakian na’ qwali’. tiku Itaal i’ kiya ga yani ku’ san naha’ maha’ balaiq i’ qubuwaan cu’ qwali’. Cinsuwei ’i’ Tabilas ga, kiya qutux ka lulyung cku’ tinqalangan ru ralu’ niya’ ga Tapicwosi. makasawbih cku’ ralu’ na’ tinqalangan. ralu’ na’ Itaal cucunga’ ga Cagaw. muwah la ku’ Sebu’ na’ Tuya’ la ga sinraluan niya’ maha’ Bunsuy. kiya’ ku’ kai’ maha’, Bunsuy ga maymuwang na’ qusiya’ san na’ Tuya’ na’ Siputu’.

105 年全國語文競賽原住民族語朗讀【汶水泰雅語】 高中學生組 編號 2 號
我們汶水人

汶水泰雅人,他們自稱Matu’uwal,不管是文獻記載或耆老口述,泰安鄉大多數的泰雅族人認為,大霸尖山是泰雅族的起源地,與泰雅族各部落認為,泰雅族的起源地在南投縣仁愛鄉賓斯博干(Pinsbaka’an)的口述有很大的出入。但多數的汶水人更相信,汶水人是沿著後龍溪一路來到其上游汶水溪,在清安村大坪部落(Mabawtu’an),八卦村八卦部落(Mabawkian),錦水村的圓墩部落蓋房子。Mayrinax 是別族(賽考利克)對汶水泰雅人的稱呼,Matu’uwal 是汶水泰雅人的自稱。儘管稱呼不同,但都是指稱說汶水泰雅語的泰雅族人。mayrinax matu’uwal 名稱真正的由來,老一輩的汶水泰雅族人早已不清楚,但根據湯元基先生的說法,mayri’是日本人早期對汶水溪的稱呼,後來日本人迫使原本住在Babuan cu’ ParaKinahakul,移居到錦水村周邊部落,因此Kinahakul就稱呼原本住在汶水溪旁的圓墩部落的汶水人為Mayrinax,目前說汶水泰雅語的人住在錦水村的圓墩部落、八卦村八卦部落以及清安村大坪部落,根據泰安鄉誌的說法人口約600人。

清安村大坪部落傳統部落稱之為Mabawtu’an漢名稱為馬都安,清安舊名為馬都安社、洗水坑。此舊名之馬都安社本為番社名,該地散居大湖溪上游右岸和洗水溪(清安溪)上游左岸,因而得名;遠來本地洗水溪線開墾的客家人,泛稱本區為洗水坑。日據初,諸番社仗恃山脈之狹隘險要,經常出草襲擊,為日本平服後,取名清安。八卦真正的名稱為Mabawkian是汶水泰雅人最早稱的名字,被後來的客家人稱為八卦力,傳說八卦山有一棵高大的樹,枝幹樹葉茂密,視野廣闊,是適合老鷹居住的好環境而得此名,當地的泰雅族人以此為捕獵老鷹的獵場。錦水村的圓墩部落,因部落內有一條河川的名稱名為打比厝溪,接近部落名字的諧音而得名。更早以前傳統名稱為Cagaw,國民政府遷台便使用「汶水」Bunsuy為本地地名。有此一說Bunsuy是漢族客籍的語詞,指為混濁的水的意思。

文章資訊
文章年度105
文章編號2
文章組別高中
文章語別汶水泰雅語
族語標題Ita’ ka Matu’uwal
漢語標題我們汶水人
文章作者林成遠
漢語摘要