106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【北排灣語】 高中學生組 編號 2 號
patjara sapuy a kakudan

ka tevutanga dingki maljiyananga tjasi paquljaqulja, sa maumaljanga a tja sikudan a tja sikavaljut auta, pasa maquliqulipanga a patjetucu! ljakua aicua sikudanan nua semicuayan, nu neka sapuy maru neka zaljum a tja sikavaljut sarekuya aravac. manasika a tja sikarakudan a semicuayan, a sisanpazangalan tua sapuy, namaya tua sisanpazangalan tua zaljum.

ayata aicua sapui nuaya, a pitua tja kakudakudan namasan paravacangata. nu pecungu itjen sa medjek makayanga lemikezalj kemesa tua kanen, nu kaljaljaljeqelan tjasi kalingulingulj akingidu tu sikaseljec. azua na mazazangiljan a kasasavan tja kakaqepuwan i qinaljan, nu izua pupalisiyan pucekecekelj, nu qezemezemetj pinivecekadan a sapui, sa tja ziazian a malevaleva. malap ta namalayicanga ljaviya wungeljen sa seman zaman, si paqulja ta djalan nu qezemezemetj. nu izuwa pacugan i qinaljan, pucevulj sa pakeljang tu yanuwan. kumalji a salilim ulja djaljuni a paseqeljing a kirimu.

mayatucu ti vuvu, nu makakivaqu icengceng a liyav a iyav a gang a makaveljeluwan, tazua masi zaman tusi paqulja marepusalasaladj, a tjemiljuwal ta gang ta iyav sa sipangapangalj, izuanga tja kanen tja sini kalevanga mapuljat. nu cemulju ta qacang, malap ta zaman sa papedjeki tu semingis a pakasangas, kata cemapa ta vasa a seman aradj. nu masusalimananga tiamadju a uqaljaqaljai mavana sapuy a sikasengeseng tua ljemenguwaq ta turivecan a tjakit vuluq, a sipanaq a tiveljatan vakela, a siqusuqusul a kakara(kakarang) a vuka, katua seman djilung, sapuy sakamaya sikasengeseng. remaqazemetj a masi zaman, lemivu tua tidriyulj, cemevulj tua pakazuazuanan a lala, na lava, ciya, but, nu macevulj sa kaviladj madjameq sakamaya.

a wumaq kasicuayan nakuya ika tja padjekedjekecan a qavuwavuwan a pucevulj, avan nu qemuveling aya ramaljemaljeng. ulja paljakev tua qeluz tua sialangan, ika kicaingan na qatjuvitjuvi kata sasayalj tu maljekuya tja wumaq .

aicua pita kemapalisi nu masalut nu maljeveq, izua sakamaya cemevulj, padjekec tua singilj a djemaulj tua cemas a kivadaq tua cemas. azua mavacuk lemavis sa ljemama, djemaicanan ta indatan, kemasizaya a papedjek nuljemama. ayata ulja gemaljugalju a pasalauz tuinika mezangal a sapuy, maljama zuma cemecemel, gemagalj ta caucau ta sacemel avanu sepaljama. numakaljama qemuljic sakavacuk, pavatjen a qau a kasiv tu semangatj, kumalji aidangadangas aicevaceva, ikanga madjulu samacunuq atalem.

kemasi tua sapuy setje keljanganga tu namakuda pinakazuanan a caquwan nua tja sevalitan. nu namayatucuanga tjen a izuanga ta dingki na sekiamav tua situcuwananga a sikudan, a nekanga tja valisaked tua tja sikavaljut, nakuya ikatjen a kipaqenetj, kicaquwan tua patjara sikarakudan tua tja sini kavaljut a sapuy, ulja palalautanga a tja kakicaquwanan.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【北排灣語】 高中學生組 編號 2 號
火的文化

隨著電的發明現代照明設備的進步而逐漸消失了,但是,傳統的山居生活沒有火就像沒有水,生活非常不方便。因此傳統原住民社會對於火的重視程度,就像重視水一樣的,因為火在傳統生活中扮演的角色非常重要。

讓我們聽聽爺爺要來簡單的傳述給我們聽,先從我們生活必須說起,生了火就可以煮東西讓家人溫飽,尤其冷颼颼的天氣可以圍爐生火來取暖。早期傳統部落聚會像祭典或結婚會在部落頭目家聚會,夜晚圍著營火歡樂跳舞歌唱。晚上出來活動,族人平常就把收集在山野中砍取五節芒的莖綑綁成火棒變成火把當照明。部落發生意外死亡會在發生地點生火,燃起烽煙用來傳達訊息,夜晚取火讓可辨認出事地點盡速去支援。

爺爺說小米收成後就是夏末初秋,溪間的青蛙螃蟹最多的季節,族人結伴帶著火把揹著網袋到溪谷邊游獵螃蟹青蛙,附近鄰居都會分享到奶奶阿姨們包的小米粽大家都有得吃!殺豬時用火把燒烤豬毛或烤芋頭乾。農暇時部落男子會用火把整理刀或弓或箭等獵具,引火製作農業耕種的工具鐵耙手掘杖或燒製陶器,都需要火的燒煉。利用夜間圍捕虎頭蜂,或用煙燻的方式將洞穴中的飛鼠松鼠,逼出洞外然後獵捕。

以前屋內爐灶要點火燃燒,驅霉味以保護樑木,防蛀蟲和白蟻來侵害。排灣族在舉行拜祭時,如收穫節或五年祭會在祭壇上燒小米禾招喚先人舉行占卜。燒墾田地先伐樹鬆土,燒前先開闢防火小路,燒火要先從高處點燃,使火苗緩緩往低處燒,不致蔓延周邊雜草地危害人和動物的安全。堆起燒後的灰燼整地橫擺竹子木條攔土護坎,種在陡峭斜坡的作物也不易崩落了!

透過火讓我們獲知祖先生活的智慧與火的文化內涵,雖然現代化的電器生活便利舒適,但老一輩的生活技能是不能忘記,我們應學習來體驗,讓火的文化得以保存流傳。

文章資訊
文章年度106
文章編號2
文章組別高中
文章語別北排灣語
族語標題patjara sapuy a kakudan
漢語標題火的文化
文章作者謝秀珠
漢語摘要