106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【中排灣語】 高中學生組 編號 3 號
paquzip ta gung

titjen a sepaiwan, nu paquzip tua qemuziquzip, avan a paquzip ta gung, a sinan tjaljapazangalan tua sengsengan. a ljemita tua inaceme’eljan, tjara izua pinatjatju pinaquzip sa’amaya a gung a.azua paquzip tua gung, na masan tjelulj a sasusuan. a sangasangasan, muri situvulj ta qaqumain, tusi tavaljan, a si’asanmusalj, uri si rakac tua giyusiya atua na sadjelung a nanemanga, qau tjasipiliq tu namairangez, satja pa’icaquani, tu tja se’auljan anga, a si’amasantjelulj, uri tja culjuyin tu ‘anen, nu djemaljun tua sinu pazangal a palisian, a papuvaljau, a seman pacayan, a qepuan nua taqaljaqaljan, tjara cemulju ta gung tu si paseljava’e, a pa’an tua mare’a kaka, atua mare’a qaljaqalja a caucau.

a tja sipaquzipan tua gung, tja tjuruvu a pi gadein, ita quma niyamadju a ‘adjunangan, sa pa’iani a pizua, nu uri semancan anga, vai’en a emim sa ‘acui a semaumaq tu sutuvulj ta quma a can, patjemaqacuvng a sengsengan, satjezen anga pacikel a pasagade. mave’elj a paquziqizip tu sirakarakc ta nanemanga, qau sisan “ pugungan ” a pa’aizua. azua“ pugungan ” aya itjen.

a tja audan, penalisi a paquzip ta gung , mavan nusi a penalisi a eman ta vutjulj na gung, tja pasususuan a emasi sicuayan. mangetjez anga “ sehollandu ”, na emacu a emasi “ huiliping ” tua gung, sa sivai’e a sema viri a qinaljan na paiwan, a ivalit ta venan, au papungadanan ta “ ljuang ”. sini paiyamav ta nu “ senantau ” a caucau a a’aiyan ta qemuziquzip. nu sepatj a ula sa patutuan uta, mavan a ljuang a siyaya, patjetucu iniana aumalj.

qau a inavalj atua i’acedas a sepaiwan, mangtjezanga sepairang i vuljavuljau, ana kemacu ta gung tu si kasengseng tua can, manu naruqizing sa maiqata aravac. au veneli anga sepaiwan sa paru sepairangen a paquzip ta gung tu si’a sengseng. manu maudalj maudalj, viililjanga meliyav anga gung i gade. a siqivuan na pairng “ gu ” aya, ljaua lemangda ta pairang nu temule’e ta “ gu ”, “ gung ”, “ gung ” ayaya sa’amaya, au pacualan anga na sepaiwan sa papungadani tu “ gung ”. a imaza a paiwan “ gung ” aya. mapuljat apatjetucu, azua liyav agung nu paveli, liyav a tjan auta a ini paisu, iniya uri mauram anga.

106 年全國語文競賽原住民族語朗讀【中排灣語】 高中學生組 編號 3 號
養牛

排灣族的畜養產業中,飼養牛隻視為重要事業,各家戶幾乎都有飼養,飼養牛隻的目的有三種,其一是為稻田踏地,以利插秧。其二是為拉牛車或重物之用,從家飼牛群中,挑選壯碩之牛,經操練後施用。另一種目的是宰食之用,每當部落重大慶典及家戶婚喪喜慶時,都得宰牛宴客分享親友食用。
飼養牛隻的方式多以放牧式,任牛隻在既定土區域,自然採食原野草葉,待用時再尋牽回田地,一經完工,隨即放入原地山林放牧,少數家戶飼養之用牛則採圈養式,供糧草啃食,可隨時使用。

族人古時候把畜牛飼養視為不吉祥,所以有禁止食用牛肉的習俗,流傳頻久。至荷蘭占台時,從菲律賓引進了牛隻,牽入北排灣部落以牛換巨鹿的交易,牛的稱法,也依南島語的四隻脚哺乳動物稱法「ljuang」為名,從此北排灣族人泛稱牛為「ljuang」,直至現今末變。而後南排灣及東排灣地區,清時在恆春半島,由漢人引進水牛,從事農田工作極為有用,族人就進行交易購買牛隻加以飼養,逐漸繁殖而增加乃至普遍化,此地族人稱牛有別於北排,係由漢人稱「gu為牛,但族人卻稱gung。據說因漢人在呼叫牛的時候,常聽到漢人呼叫「gung」「gung,就以為那才是真名,就引用之。本地區族人直到現在就稱呼牛為gung

文章資訊
文章年度106
文章編號3
文章組別高中
文章語別中排灣語
族語標題paquzip ta gung
漢語標題養牛
文章作者廖金鐘
漢語摘要